Hiệu chuẩn máy trắc địa – Đảm bảo độ chính xác trong công tác đo đạc

Để đảm bảo độ chính xác và độ tin cậy của máy trắc địa trong công tác đo đạc, nghiên cứu các phương pháp, tiêu chí và tài liệu liên quan đến việc kiểm tra, hiệu chuẩn thiết bị đo đạc trắc địa. Đồng thời, xây dựng phương án lựa chọn các thiết bị chuẩn và hệ thống trụ chuẩn phù hợp với các yêu cầu của tiêu chuẩn quốc tế ISO 17123.

Tùy thuộc vào yêu cầu về độ chính xác của từng công trình, các thiết bị trắc địa như máy toàn đạc điện tử, máy kinh vĩ và máy thủy bình được lựa chọn với cấp chính xác phù hợp. Việc sử dụng thiết bị có độ chính xác đáp ứng yêu cầu giúp công tác đo đạc được thực hiện nhanh chóng, hiệu quả và đảm bảo độ tin cậy của kết quả.

Do đó, việc kiểm tra tình trạng kỹ thuật và hiệu chuẩn máy trắc địa là cần thiết, đặc biệt trước khi đưa thiết bị vào sử dụng trong các công trình xây dựng và các hạng mục có yêu cầu cao về độ chính xác đo đạc.

Hệ thống hiệu chuẩn máy trắc địa

Hiện nay, hệ thống thiết bị và hệ trụ chuẩn phục vụ kiểm tra, hiệu chuẩn thiết bị trắc địa tại trung tâm trắc địa đã được hoàn thiện. Năng lực kiểm tra, hiệu chuẩn đối với các thiết bị đo đạc trắc địa được mở rộng, đáp ứng nhu cầu đánh giá các thiết bị như máy toàn đạc điện tử, máy kinh vĩ và máy thủy bình.

Trong quá trình sử dụng ngoài hiện trường, thiết bị trắc địa chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố như nhiệt độ, độ ẩm, gió và điều kiện môi trường, có thể tác động đến kết quả đo. Vì vậy, việc kiểm tra và đánh giá đặc tính đo của thiết bị cần được thực hiện theo phương pháp phù hợp, trong đó có việc xác định độ chụm của phép đo, còn được sử dụng trong thực tế xây dựng với khái niệm sai số trung phương, theo các quy trình tương ứng của ISO 17123.

Để phục vụ công tác kiểm tra, các trang bị hệ thống thiết bị chuẩn đồng bộ của hãng với độ chính xác cao.

Hệ thống thiết bị kiểm tra, hiệu chuẩn

Hệ thống thiết bị hiệu chuẩn máy trắc địa bao gồm:

Hệ trực chuẩn

Hệ trực chuẩn được sử dụng để tạo các hướng chuẩn phục vụ kiểm tra góc bằng và góc đứng.
Hệ thống tạo 5 hướng trên mặt phẳng ngang và 4 hướng trên mặt phẳng đứng, phục vụ việc kiểm tra các phép đo góc của máy kinh vĩ và máy toàn đạc điện tử.

Đường chuẩn

Đường chuẩn gồm 7 trụ bê tông có độ ổn định cao, được bố trí trên chiều dài khoảng 130 m, tạo các khoảng cách chuẩn theo thiết kế Herrbrugg.
Hệ thống này được sử dụng để kiểm tra khả năng đo khoảng cách của máy toàn đạc điện tử và đánh giá độ chụm của phép đo.

Máy toàn đạc chuẩn

Máy toàn đạc chuẩn thuộc dòng thiết bị cao cấp của Leica (Thụy Sĩ), có độ chính xác đo khoảng cách ±(0,6 mm + 1 ppm.D) và độ chính xác đo góc ±0,5″.
Thiết bị được sử dụng làm chuẩn tham chiếu trong quá trình kiểm tra và đánh giá máy toàn đạc.

Máy thủy bình chuẩn

Máy thủy bình chuẩn được trang bị hệ thống tự động điều quang và camera kỹ thuật số hỗ trợ lấy nét tự động, với độ chính xác ±0,2 mm trên 1 km đo đi – đo về.

Kiểm tra máy toàn đạc đối với phép đo khoảng cách

Khi thực hiện kiểm tra phép đo khoảng cách của máy toàn đạc điện tử, máy toàn đạc và gương lăng kính được cố định trên hệ trụ chuẩn bằng các chân đế và bộ nối có độ định tâm cao.

Tiến hành đo 21 khoảng cách chuẩn theo cấu hình của hệ thống. Các kết quả đo được tổng hợp, xử lý và tính toán để đánh giá độ chụm của phép đo khoảng cách theo quy trình của ISO 17123-4:2012.

Kiểm tra máy kinh vĩ và máy toàn đạc đối với phép đo góc

Đối với phép đo góc, máy kinh vĩ hoặc máy toàn đạc điện tử được đặt trên hệ trực chuẩn để thực hiện các loạt đo góc bằng và góc đứng.
Mỗi loạt đo được tiến hành theo 4 hướng trên mặt phẳng đứng và 5 hướng trên mặt phẳng ngang, đồng thời thực hiện ở cả hai vị trí thuận kính và đảo kính.
Kết quả đo được xử lý và tính toán để đánh giá độ chụm của phép đo góc theo quy trình của ISO 17123-3.

Kiểm tra máy thủy bình đối với phép đo chênh cao

Đối với máy thủy bình, thiết bị được đặt trên giá ba chân để thực hiện 40 cặp phép đo đi – về giữa hai điểm mốc A và B.
Các kết quả đo được tổng hợp và xử lý để tính toán, đánh giá độ chụm của phép đo chênh cao theo quy trình của ISO 17123-2.

Đảm bảo độ tin cậy của kết quả kiểm tra

Với đội ngũ kỹ thuật viên có kinh nghiệm trong lĩnh vực đo lường, kiểm tra và xử lý số liệu, cùng hệ thống thiết bị chuẩn có độ chính xác cao, QUATEST 3 có khả năng thực hiện kiểm tra, hiệu chuẩn các thiết bị đo đạc trắc địa theo các phương pháp phù hợp với ISO 17123.

Việc kiểm tra và hiệu chuẩn định kỳ giúp người sử dụng đánh giá tình trạng kỹ thuật, xác định đặc tính đo và theo dõi độ ổn định của thiết bị, từ đó nâng cao độ tin cậy của kết quả đo trong các công tác trắc địa, khảo sát, xây dựng và thi công công trình.